Maandelijkse archieven: november, 2014

Twee Noord-Afrikaanse soorten op een klein stukje

Vrijdag 28 november 2014

Vandaag zijn Frank en ik allebei een dag vrij en bezoeken we met Paul van de Werken nogmaals de Afrikaanse Woestijngrasmus. Paul had de afgelopen dagen, in tegenstelling tot ons, geen tijd om deze dwaalgast te bezoeken en dus is het voor hem nog een nieuwe soort. Rond negen uur vertrekken we richting Alphen aan den Rijn. Als we aankomen op de plek, is de vogel helaas even uit beeld. Na een dik kwartiertje begint opeens iemand te rennen en dat kan maar een ding betekenen. En ja hoor, na enkele minuten hebben we deze fraaie grasmus in beeld. Net als woensdag foerageert hij op het slootafval langs de slootkanten. Aanvankelijk laat hij zich op enige afstand zien (vergelijkbaar met woensdag), maar na een half uur zit de vogel ineens op circa 15 meter afstand in de vegetatie langs de bredere wetering. Hier kunnen we hem minutenlang zeer fraai bekijken. Voor (digiscoop)foto’s is helaas het weer te slecht en is de vogel te beweeglijk. Na een dikke 10 minuten vliegt de vogel weer op en landt ie een bruggetje verder.

We kiezen ervoor om hem hem verder met rust te laten en weer terug naar de auto te lopen. We besluiten naar Leiden te gaan om ‘die andere Noord-Afrikaanse zeldzaamheid’ te proberen: de Witkruintapuit. Deze vogel zit hier al geruime tijd (zeker sinds 6 oktober), maar gezien de slechte staat van het verenkleed geloof ik eigenlijk niet in een wilde herkomst. Hierdoor had ik nooit de moeite genomen om deze leuke vogel te bezoeken. Maar vandaag zijn we toch al halverwege… Bij de Clusiushof in Oegstgeest zien we de vogel vanuit de auto al op het dak van een lage flat zitten. Even later kunnen we deze tapuit fraai bekijken en eenmaal zien we hoe hij een wormpje vangt. In het veld valt de slechte staat van het verenkleed erg op, net als enkele ontbrekende nagels. Leuk is de Tjiftjaf die in een berkje in dezelfde wijk rondhipt en eenmaal roept.

Man Witkruintapuit – male White-crowned Wheatear

Man Witkruintapuit – male White-crowned Wheatear

Hiermee maken we een eind aan deze vogelochtend, met twee soorten die veel overeenkomsten vertonen (beide standvogels, afkomstig uit ongeveer hetzelfde gebied, over beide soorten zijn uitgebreide discussies aan de gang of ze wild in Nederland kunnen opduiken).

Advertenties

Kan-nie-waar-zijn: Afrikaanse Woestijngrasmus bij Alphen!

Woensdag 26 november 2014

Op 12 november (de dag dat wij nietsvermoedend de Bonte Tapuit bekeken) vond Hans Zaal op nog geen 7 kilometer van ons vandaan (bij Alphen a/d Rijn) een afwijkend licht vogeltje. Hij zag gelijk dat het iets bijzonders was, maakte enkele foto’s en thuis determineerde hij de vogel als Afrikaanse Woestijngrasmus. Ruim een week later ziet hij de vogel weer en samen met Adri de Groot gaat hij opnieuw de polder in om de vogel te bekijken en beter te fotograferen. Vanwege een kwetsbare situatie (“De vogel zou opgejaagd worden en niet meer weten welke kant hij op zou moeten. Bovendien is het geen openbaar gebied, zijn er geen paden en is er geen parkeerruimte.“) besluiten zij de vogel stil te houden. Gisteren (dinsdag 25 november) publiceerde Adri de foto’s van deze nieuwe soort voor Nederland op zijn website en ging er een schok door heel vogelend Nederland. Hoe kun je een soort van dit kaliber geheimhouden? Zal de vogel er stiekem nog zitten? Waar exact zit de vogel eigenlijk? Om het in perspectief te plaatsen: de Afrikaanse Woestijngrasmus broedt in de halfwoestijnen van Noordwest-Afrika, is een standvogel en dus een extreme dwaalgast in Europa. Er zijn geen gevallen bekend vanuit NW-Europa (dus zelfs niet in Groot-Brittannië) en verder zijn er slechts enkele waarnemingen in de rest van Europa (o.a. Malta (2), Italië en de Canarische Eilanden).

Ondanks dat de vogel al enkele dagen niet meer gezien was en het niet duidelijk is waar exact de vogel gezien was, gaan vandaag toch een paar vogelaars zoeken. Rond het middaguur zijn het Rob Halff en Rutger Rotscheid die tot hun eigen verbazing de vogel terugvinden. Wat een fantastische actie, mannen! Gelukkig zijn Frank en ik in de gelegenheid om naar Alphen a/d Rijn af te reizen. Rond half twee stappen we in de trein naar Alphen en een uurtje later staan we op de weg waar we moeten zijn. Vanaf hier is het nog wel een kwartier lopen naar de plek van de vogel. Deze ‘route’ gaat dwars door weilanden en akkers heen. Als we aansluiten bij de menigte (met vele 10-tallen bekenden), horen we helaas dat de vogel even uit beeld is. Een kwartier later wordt de Afrikaanse Woestijngrasmus dan toch teruggevonden, in de kruidenvegetatie bij een van de vele bruggetjes. Hier laat de vogel zich op een metertje of 100 mooi bekijken, rustig foeragerend op insecten. Hierbij valt vooral de zeer lichte kleur van de onderdelen, de licht oranjebruine bovendelen, de gele iris, snavel en poten en het kleine formaat op. De vogel is wel erg vliegerig: in het anderhalf uur dat we er staan, is de vogel dan ook vaak uit beeld (vaak net aan de verkeerde kant van de bruggetjes). De indeling van deze polder is dan ook niet handig (vanuit ons oogpunt dan): om naar een volgend bruggetje te lopen (100 meter verderop), moet je helemaal omlopen en ben je wel een kwartier bezig.

-

De vegetatie bij het hekje waar de vogel zou moeten zitten, met links een klein deel van de groep vogelaars die wel op de goede plek stond

Wij kiezen er dan ook voor om op één punt te blijven staan en hierdoor zien wij de vogel niet zo goed als anderen (sommigen zien de vogel op enkele meters rondscharrelen). Rond half 4 krijgen we gezelschap van o.a. Sander Haak en krijgen we de vogel nog enkele malen te zien. Wel blijft de vogel op afstand en daardoor lukt het mij niet om de vogel op de foto te krijgen. Andere vogelaars slagen hier gelukkig wel in. De prachtige foto’s hieronder zijn van medewaarnemer Rene van Rossum (zie hier hier voor de volledige serie), waarvoor veel dank!

Afrikaanse Woestijngrasmus – African Desert Warbler (photo: René van Rossum)

Afrikaanse Woestijngrasmus – African Desert Warbler (photo: René van Rossum)

Rond 4 uur vinden we het wel weer mooi geweest (de koude wind zal hierin ook een rol gespeeld hebben) en lopen we samen met Bertus de Lange, Rick Schonewille, Jillis Roos en Sander Haak weer terug. Gelukkig kunnen we met Sander terug naar Woerden rijden, waarvoor dank. Rond 5 uur zijn we weer thuis.

_ik en groep

De ‘wandelroute’ naar de vogel toe, met links achterin de groep vogelaars

Dit is toch wel een van mijn meest bizarre twitches ooit in mijn leven. Alle ingrediënten waren aanwezig: nieuwe en zeer onverwachte soort voor Nederland die bovendien geen trekvogel is, spanning omdat de vogel niet gelijk in beeld is, nogal a-typische plek, geen wandelroute, e.d. Er gaan zelfs geruchten dat vogelaars in een van de vele slootjes gevallen zijn. 😉

Voor Pampus liggen

Zaterdag 22 november 2014

Gistermiddag vond Max Berlijn een Kleine Topper bij de jachthaven van de Blocq van Kuffeler bij Almere. Zijn verbazing zal groot geweest zijn toen hij tijdens deze zoektocht ook nog eens een Ringsnaveleend vond. Beide Noord-Amerikaanse eendensoorten zijn niet nieuw voor ons (Ringsnaveleend zag ik zelfs dit jaar nog en Kleine Topper zag ik ook al tweemaal), maar uiteraard vinden we het geen probleem om vandaag een poging te doen om deze eenden te zien. Daarna kunnen we (als we nog tijd over hebben) gaan vogelen in de Oostvaardersplassen, om bijvoorbeeld de Zeearend aan de jaarlijst toe te kunnen voegen.

Vanochtend blijkt dat de Kleine Topper (pas de 10e voor Nederland) nog aanwezig is, nu in de Pampushaven (5 kilometer verderop). De Ringsnaveleend is echter nog spoorloos. Als we aankomen op deze locatie, kunnen we gelijk aanschuiven bij de andere vogelaars. Op ruim 150 meter laat de eend zich aardig zien, in een groep van ongeveer 200 Kuifeenden. Met Pascal Wink, André Prins en vriendin, John van Gestel, Enno Ebels en vele anderen kunnen we goed de verschillen met de Topper te zien. Zo verschillen de kopvorm en -kleur (hoekig kopprofiel met paarsachtige glans), is de vogel ongeveer net zo groot als een Kuifeend, is op de snavel slechts de nagel zwart en constateren we grove bandering op de rug en zeer fijne op de flanken (vooral voorflank). Ook leuk is een laag overvliegende Rotgans, toch ook geen alledaagse verschijning in het binnenland.

man Kleine Topper – male Lesser Scaup

man Kleine Topper – male Lesser Scaup

Rond kwart voor 12 komt de vogel langzaam dichterbij zwemmen (tot ongeveer 120 meter) en laat zich nu leuk zien. Na een kwartiertje waarin de vogel vooral slaapt, wordt de eend eindelijk wakker. Na een minuutje of twee gaat de hele groep plotseling op de vleugels. Helaas lukt het mij niet om de tweekleurige vleugelstreep (goed kenmerk) te zien, maar gelukkig slagen anderen hier wel in (en zelfs te fotograferen, zie deze fraaie serie van f&s Martens). De vogel lijkt te landen achter een dammetje, maar hier lukt het niet om hem weer te vinden. Wel zien we hier in de grote groepen Kuifeenden een fraaie man Grote Zee-eend (de bekende vogel die hier al jaren overwintert) en ongeveer 10 Toppers. Noemenswaardig is een late Atalanta die langs komt vliegen.

Grote Zee-eend – Velvet Scoter

Na een halfuur tevergeefs zoeken, rijden we door om verder te vogelen. We beginnen bij de Blocq van Kuffeler. Hier verblijven we echter niet lang, want al gauw bereikt ons het nieuws dat de Kleine Topper weer teruggevonden is. Gauw rijden we weer terug naar de Pampushaven, maar we krijgen de Kleine Topper niet meer in beeld. Samen met o.a. Dick Groenendijk en Joey Braat krijgen we nog wel een kandidaat in beeld, maar dit blijkt toch een Topper te zijn. Wel zien we nog een fraai Smelleken, die even achter een Veldleeuwerik aan jaagt. Even later zien we deze kleine valk korte tijd op korte afstand op een kluit van een akker zitten, fraai!

Ondanks dat het pas rond drieën is, besluiten we een punt achter deze vogeldag te zetten. Een mooie vogeldag met een fraaie Kleine Topper en drie nieuwe jaarsoorten (Smelleken, Grote Zee-eend en natuurlijk de Kleine Topper).

Bonte Tapuit!

Woensdag 12 november 2014

Afgelopen maandag vond Adri de Groot in Zoeterwoude een afwijkende tapuit. Thuis pakte hij er maar eens een vogelboek bij en op basis van de gemaakte foto’s determineerde hij de vogel als Woestijntapuit. Toen de foto’s op het internet verschenen, werd dezelfde avond al duidelijk dat het niet om deze soort, maar om de nog zeldzamere Bonte Tapuit ging. Van deze soort (die broedt vanaf het uiterste oosten van Europa tot in Mongolië) zijn slechts 19 eerdere gevallen in ons land. Gisterochtend werd de vogel (een 1kj man) al gauw teruggevonden, maar helaas lukte het mij niet om tijd vrij te maken om naar deze (voor mij nieuwe) soort te gaan. Gelukkig ben ik vanmiddag wel in de gelegenheid en dus spreken Pascal Wink, mijn broer Frank en ik rond 1-en af.

Een half uur later parkeren we bij het polderpaadje waar de vogel moet zitten. Vrijwel gelijk hebben we de vogel in beeld. De Bonte Tapuit is totaal niet schuw en laat zich, op enkele meters afstand, werkelijk fenomenaal bekijken. De meeste tijd brengt deze dwaalgast door op een berg uit de sloot geviste troep (vooral riet), maar ook de hekjes in de directe omgeving worden vaak bezocht. Een enkele keer foerageert de vogel op de grond op een metertje of 3, voor de voeten van de vele vogelaars en fotografen. Dat foerageren lukt hem trouwens behoorlijk, we zien hem de ene na de andere kever vangen.

1kj man Bonte Tapuit – 1cy male Pied Wheatear

1kj man Bonte Tapuit – 1cy male Pied Wheatear

1kj man Bonte Tapuit – 1cy male Pied Wheatear

Na een uur keren we weer huiswaarts, met een fantastische waarneming van een nieuwe soort.

IJmuiden

Zondag 9 november 2014

Vanwege de vele leuke waarnemingen rondom IJmuiden afgelopen week staat vandaag voor ons een dagje vogelen in de IJmonding op de planning. We beginnen in een wijk aan de zuidkant van IJmuiden, waar al enkele dagen een fotogenieke Bonte Kraai verblijft. Tijdens onze korte zoektocht kunnen we deze steeds schaarser wordende wintergast helaas niet vinden. Aangezien er nog meer op het programma staat en we later op de dag altijd nog een poging kunnen wagen om deze fraaie kraai te zien, besluiten we om door te rijden richting de Zuidpier. Op de parkeerplaats van het Kennemermeer zit nog een late Zwarte Roodstaart. Via het strand lopen we richting de pier. Net ten zuiden van de pier stikt het van de meeuwen: vele 100-en meeuwen foerageren hier op de vele aangespoelde zwaardschedes, krabjes e.d. Samen met onder andere Eric Menkveld en Edwin en Irene Schuller kijken we de meeuwen af. Naast de gebruikelijke soorten zien we al gauw de eerste Pontische Meeuw en ook merken we enkele geringde meeuwen op.

1kj Pontische Meeuw – 1cy Caspian Gull

1kj Grote Mantelmeeuw (JU883) – 1cy Great Black-backed Gull (JU883)

2kj Zilvermeeuw (KD) – 2cy Herring Gull (KD)

Even later hebben we de 2kj Kleine Burgemeester die hier al een week zit in beeld. Op korte afstand laat deze Arctische meeuw zich fraai zien. Misschien dezelfde vogel van afgelopen winter? Wel jammer dat er altijd mensen zijn die het nodig vinden hun hond ín deze groep meeuwen te moeten loslaten…

2kj Kleine Burgemeester – 2cy Iceland Gull

2kj Kleine Burgemeester – 2cy Iceland Gull

2kj Kleine Burgemeester – 2cy Iceland Gull

Na alle meeuwen uitgebreid bekeken te hebben, lopen we de pier op. Tussen de stenen zitten veel Oeverpiepers, Steenlopers en enkele Paarse Strandlopers. Als we omkijken, zien we dat de Kleine Burgemeester opeens naast ons boven de pier hangt. De meeuw zweeft minutenlang rondjes, maar komt telkens weer terug boven hetzelfde stukje van de pier. Uiteindelijk raakt hij uit beeld en lopen we door naar het einde van de pier. Tijdens de wandeling zien we de tweede Pontische Meeuw van de dag en verder houden we ook de zee goed in de gaten: dit levert een Jan-van-Gent, een overvliegende Zeekoet die aansluiting zoekt in een vliegende groep Zwarte Zee-eenden, een zwemmende Roodkeelduiker en Rotgans en enkele Bruinvissen op.

2kj Pontische Meeuw – 2cy Caspian Gull

Op de kop van de pier zien we, tot onze verbazing, wederom de burgemeester rondvliegen en nu landt deze zeldzame meeuwensoort zelfs op enkele meters afstand op de pier! Samen met o.a. Paul vd Werken, Gert Vonk en Maurice Coevoet kunnen we de meeuw een krap uur bekijken. Hij trekt zich helemaal niets van van de voorbij lopende wandelaars en vissers (al houdt hij wel de honden goed in de gaten). De vogel zit eigenlijk gewoon té dichtbij om hem helemaal in de telescoop te kunnen zien, erg gaaf!

Vader en Kleine Burgemeester

Vader en Kleine Burgemeester

2kj Kleine Burgemeester – 2cy Iceland Gull

2kj Kleine Burgemeester – 2cy Iceland Gull

Omdat het inmiddels al laat op de middag is en we de Bonte Kraai nog graag zouden willen zien, lopen we terug richting de parkeerplaats. De Kuifaalscholvers die vaak bij het haventje zitten, laten het helaas afweten en net als vanochtend komt ook de Bonte Kraai nu niet meer in beeld. Een goede reden om binnenkort nog een keertje terug te komen…

Meeuwenexcursie en getwitchte Witoogeend

Zondag 2 november 2014

Vorig weekend werd een plan opgezet om vandaag met een groepje naar Kanaleneiland te gaan om meeuwen te kijken. En dus staan Caroline Walta, Maarten van Kleinwee, mijn vader Peter, broer Frank en ondergetekende rond tienen aan de Rooseveltlaan in Utrecht. Ook Herman Bouman en Toon Vernooij komen korte tijd zoeken, zij hebben later op de dag helaas andere verplichtingen.

Het resultaat is zeker niet verkeerd. Zo komen we verschillende (kleur)ringen tegen: een Deense en Duitse Kokmeeuw, 3 Kleine Mantelmeeuwen (waarvan Frank en ik er 2 ook al twee weken geleden hadden afgelezen) en 1 Geelpootmeeuw met een Zwitserse metalen ring. Verder zien we ook nog een ongeringde Geelpootmeeuw, een Noordse Kauw en een Grote Gele Kwikstaart en komt een fraaie lichte Buizerd overzetten. Helaas zijn de meeuwen vandaag nogal vliegerig en lukt het ons soms niet om de ringen helemaal af te lezen.

Niet-afgelezen Kokmeeuw met Helgolandring – Black-headed Gull (with Helgoland ring) (photo: Peter vd Meer)

Deense Kokmeeuw (UTX) – Black-headed Gull (UTX, from Denmark) (photo: Peter vd Meer)

4kj Geelpootmeeuw – 4cy Yellow-legged Gull (photo: Peter vd Meer)

Kleine Mantelmeeuw (S.L.) – Lesser Black-backed Gull (S.L; photo: Peter vd Meer)

Kleine Mantelmeeuw (BJ) – Lesser Black-backed Gull (BJ)

Na de excursie rijden we nog even naar Jaarsveld, waar net als vorig jaar een Witoogeend een poging doet om te overwinteren. Het vinden van de vogel kost geen moeite: de eerste vogel die ik in beeld krijg, is deze zeldzame eend. Helaas ligt hij vooral te slapen, slechts tweemaal zien we kort hoe de vogel om zich heen kijkt.

_Witoogeend1

Slapende man Witoogeend – Male Ferruginous Duck (sleeping)

Het duurt zeker een half uur voordat de vogel actiever wordt. Dan laat hij zich wel gelijk mooi zien, rustig zwemmend en af een toe duikend. Inmiddels is Arjan Boele ons komen vergezellen, gezellig!

Man Witoogeend – Male Ferruginous Duck

Man Witoogeend – Male Ferruginous Duck

Na een half uur besluiten we niet meer naar Willeskop te gaan (zoals oorspronkelijk het plan was), maar om huiswaarts te keren.