Maandelijkse archieven: augustus, 2015

Zeer geslaagde week met de JNM in het Lauwersmeer

Dinsdag 18 tot zondag 23 augustus 2015

Afgelopen week (van maandag 17 t/m zondag 23 augustus) vond het vogelkamp ‘Zoka Lauwers’ van de JNM plaats. Een week lang wordt het hele Lauwersmeer sterk bevogeld. De maandag moet ik helaas missen, de rest van het kamp was ik er wel. Dinsdagmiddag reis ik zwaar bepakt af naar de camping De Rousant in Zoutkamp, dat gedurende dit kamp onze uitvalsbasis is. Tijd om te vogelen heb ik niet meer: de tijd die ik heb, gebruik ik om me te installeren op de camping, de andere JNM’ers te ontmoeten en om een fiets te huren in het dorp. Tijdens het zoeken naar een fietsverhuur in Zoutkamp vliegen 2 roepende Reuzensterns over mijn hoofd, een goed begin van de week.

De volgende dag begint mijn excursie bij het Jaap Deensgat. Het zit barstensvol met vogels, vooral met eenden en Kieviten. Het leukste zijn de 10 Reuzensterns, enkele Pijlstaarten en een groepje Brilduikers (laatstgenoemde twee soorten zijn toch zeker niet de makkelijkste soorten in augustus). Daarna fietsen we naar twee kleine plasjes bij Lauwersoog. Het is Lonnie die hier 2 jonge Buidelmezen vindt. De vogels zijn nogal vocaal en laten zich op enige afstand prima bekijken. Een leuke opsteker. Via de jachthaven van Lauwersoog (Braamsluipers, Grasmus en veel Zwarte Roodstaarten) en het wad bij de Bantpolder (overvliegende Reuzenstern) fietsen we naar de Ezumakeeg, waar we korte tijd zoeken naar leuke soorten (het avondeten wacht). Het leukste zijn de 2 Gestreepte Strandlopers in de Ezumakeeg-Zuid, al zit deze zeldzaamheid wel op flinke afstand. Andere noemenswaardige soorten zijn enkele Kleine en Temmincks Strandlopers (waarvan 1 lekker dichtbij) en drie Reuzensterns.

ad Temmincks Strandloper – ad Temminck’s Stint

Op donderdag blijkt een interessant ogend ruig stukje bij het Oude Robbengat een goede stop: mijn oog valt al gauw op een klein vogeltje dat een jonge Grauwe Klauwier blijkt te zijn. Leuk! Hier zitten ook mijn eerste 2 Paapjes van het najaar. Vervolgens fietsen we door de plasjes bij Lauwersoog. De Buidelmezen zijn ook vandaag nog aanwezig en een Bonte Vliegenvanger zit in een struikjescomplex. Naast de vele Buizerds vliegt ook een jonge Zeearend hoog over. Omdat de avond al net begonnen is, fietsen we terug richting de camping. We stoppen nog wel in de hut van Jaap Deensgat. Naast het hoge zwemvliezengehalte – 30+ Casarca’s, geringde Nijlgans, hybrides Brand- x Keizergans, Brand- x Kolgans en Chileense Smient x Wilde Eend (?) – zitten hier ook nog interessante dingen: de gebruikelijke Reuzensterns, 4 Dwergsterns, Slechtvalk en een Kanoet. We staan net op het punt om naar de camping te fietsen als we een appje van Reinier de Vries (deelnemer aan dit kamp) krijgen die voor blinde paniek zorgt: “GRIJZE WOUW!!!!!! Telpost Kustweg!!! Tp op een paal”. Een minuut later belt Reinier met waar we precies moeten zijn. In recordtijd bereiken we de telpost aan de Kustweg en zien we in de scoop van Reinier een heuse Grijze Wouw, op een afstand rustig zittend op een torenvalkkast. Reinier vertelt hier hoe hij de vogel ontdekte: hij fietste in zijn eentje over de Kustweg en besloot bij de telpost even te stoppen in de hoop dat de Grauwe Kiekendieven nog aanwezig zouden zijn. Hij had net zijn telescoop neergezet toen hij op flinke afstand een wit stipje op een torenvalkkast zag zitten. Eenmaal in de scoop gezet kon Reinier zijn ogen niet geloven, een duidelijke Grijze Wouw. Nog wat ongeloof, foto’s maken en daarna doorgeven aan ons. Wat een vondst, wat een beest!
Een halfuurtje kunnen we de vogel prima zien, eenmaal jaagt de vogel zelfs even boven het terrein. Rond kwart over 8 vliegt de wouw echter onverwachts op, wint hoogte en vliegt hard richting het westen. De vogel is op enorme afstand nog wel een kwartiertje te zien, dit tot blijdschap van enkele aanstormende vogelaars. Hierna verdwijnt de vogel. Groot is de verrassing als de vogel iets later weer aan komt vliegen, nog steeds op meer dan 1,5 kilometer afstand en er is dan ook niet meer te zien dan een stipje. De vogel verdwijnt in het avondlicht achter de bomen en is dan voorgoed verdwenen. Zeer waarschijnlijk is de vogel ergens gaan slapen in het gebied.

juv Grauwe Klauwier – juv Red-backed Shrike

_GW

Grijze Wouw – Black-winged Kite

(Met dank aan Jillis Roos en Lonnie Bregman voor de bovenstaande 4 foto’s. Klik op de foto’s voor een slideshow).

Op vrijdag fietsen we vroeg naar de Marnewaard. Onderweg krijgen we al bericht dat onze doelsoort, de Grijze Wouw, nog aanwezig is. Op de telpost aangekomen duurt het nog even voordat we de wouw zien. Na een tijdje vliegt de wouw echter weer boven de torenvalkkast en valt twee Torenvalken aan, oef wat gaaf! Daarna verdwijnt deze zeldzame roofvogel weer, voor ons reden om de Marnewaard in te fietsen. Misschien kunnen we de wouw dan wat dichterbij zien en mogelijk zit er nog wel een andere leuke soort. Andere zeldzaamheden zien we niet, maar er is genoeg te beleven: 2 juveniele Grauwe Klauwieren (anderen zien er zelfs 3), een Paapje, Bonte Vliegenvanger en 2 IJsvogels zorgen ervoor dat het allerminst saai is. Ook de Grijze Wouw laat zich nog even zien, nu een heel stuk dichterbij (op een metertje of 150). Deze Zuidwest-Europese dwaalgast (11e of 12e geval voor NL en 1e voor de provincie Groningen) zit rustig in de top van een struikje en laat zich fraai zien. Wanneer een graafmachine de wouw dicht nadert, vliegt de Grijze Wouw op, wint hoogte en verdwijnt in het luchtdek. Voor zover ik weet, is deze roofvogel daarna niet meer gezien. Zie hier voor een fraaie serie van dit exemplaar.
We besluiten om verder te vogelen. Langs de Kustweg mis ik op een seconde een Draaihals (Lonnie, die naast me staat, ziet de vogel wel bovenin een struikje, maar ik zie slechts iets wegschieten). Lonnie had als enige ook nog een Sperwergrasmus gezien. Mooie aankomst dus! Daarna pauzeren we even in restaurant Schierzicht. De bosjes en veldjes in de haven van Lauwersoog zijn angstvallig leeg. Ook een tweede poging om de Draaihals te zien, mislukt. Een klein deel van de groep besluit zijn geluk te beproeven in de Ezumakeeg, wat achteraf een goede keuze blijkt te zijn. In de Ezumakeeg-Noord wijst een medevogelaar ons op een juveniele Witvleugelstern. Deze zeldzame stern foerageert korte tijd tussen enkele meeuwen op vliegende mieren (?) en laat zich prima zien. Daarna verdwijnt de vogel uit beeld. Andere hoogtepuntjes in dit deel van de Ezumakeeg zijn 14 Reuzensterns, enkele Krombekstrandlopers en roepende Baardmannetjes. In de Ezumakeeg-Zuid is het al helemaal feest en we houden het dan ook enkele uren uit in de hut. Het zit vol met steltopers: prachtige groepen Kemphanen, mooie aantallen Kleine Strandlopers en iets lagere aantallen Temmincks en Krombekstrandlopers. Naast de hut, op enkele meters afstand, foerageert een Gestreepte Strandloper in een klein plasje en verder in het gebied zitten er nog twee. Opvallend is dat de Bonte Strandloper de zeldzaamste strandloper is hier. In het gras loopt tot mijn verrassing een fraaie man Noordse Kwikstaart, een volledig uitgekleurd mannetje. Leuk! Dat het spannend vogelen is, blijkt wel als mijn oog na twee uur scannen opeens op een Grauwe Franjepoot valt. Het stukje waar de vogel zit, heb ik al enkele 10-tallen keren bekeken, maar opeens zit de vogel daar tussen de Kemphanen. Vijftien minuten later kunnen we de vogel nergens meer vinden. Nieuwe aankomst of zat de vogel eerder in een gedeelte dat niet te overzien is? Hoe dan ook, een zeer fijne bonus op deze fantastische dag!

De volgende dag (zaterdag) is alweer de laatste excursiedag. In het Jaap Deensgat zit helaas niet veel spannends, al mogen de 2 Dwergsterns, de Reuzensterns en 2 Kleine Strandlopers zeker niet onvermeld blijven. We vogelen daarna op veel plekken die we gisteren ook aandeden (omgeving van de haven, bosjes langs Kustweg), maar hier zien we helemaal niets. Dan maar (weer eens) naar de Ezumakeeg. Hier zien we veel vergelijkbare soorten als gisteren, in de Noord zitten deze keer wat meer Kleine Strandlopers en Bontbekplevieren, jaagt een Boomvalk de Kemphanen de stuipen op het lijf en zien we ver weg twee volwassen Zeearenden boven het bos vliegen. In de Ezumakeeg-Zuid zitten wederom 3 Gestreepte Strandlopers (waarvan eentje weer pal naast de hut). De Grauwe Franjepoot en Noordse Kwikstaart van gisteren zijn helaas onvindbaar.

ad Gestreepte Strandloper – ad Pectoral Sandpiper

_tekening Streep

De Gestreepte Strandlopers zijn voor altijd vereeuwigd in de kijkhut van de Ezumakeeg (tekening gemaakt door Rick Middelbos)

Zondag is alweer de laatste dag van het kamp. Rond 11 uur word ik opgepikt door mijn ouders en broer en gaan we vogelen in de omgeving van het Lauwersmeer. We bezoeken eerst een Zwarte Ooievaar op 10 km van Zoutkamp. Deze fraaie vogel is gauw gevonden. In het begin zit de vogel nog ver weg, maar na een tijdje komt de vogel dichterbij gevlogen en zit dan op een gegeven moment op zo’n 20 meter afstand. Vervolgens rijden we het Lauwersmeer weer binnen. De Buidelmezen laten niet van zich horen / zien en de Ezumakeeg is weer goed voor wat Reuzensterns, Temmincks Strandlopers, drie Gestreepte Strandlopers en 2 adulte Zeearenden. Als laatste rijden we langs de pleisterende 2kj Roodpootvalk bij Leeuwarden. Hoe goed we ook zoeken, de valk geeft zich helaas niet thuis. Jammer maar niet meer dan dat.

juv Zwarte Ooievaar – juv Black Stork

Daarmee komt een eind aan een prachtig kamp met veel gezelligheid en veel fijne soorten, met als kers op de taart de Grijze Wouw. Wat een soort, ook al had ik de soort nog geen drie weken geleden nog gezien in Noord-Brabant (’t was een fijne nieuwe Groningensoort) 😉 . Iedereen die dit kamp heeft bezocht, heel erg bedankt voor het gezelschap!

Vale Gier boven de tuin!

Vrijdag 7 augustus 2015

Vandaag meldt Nils van Duivendijk rond 16.45 uur via Dutch Bird Alerts een richting zuidwest vliegende Vale Gier bij Eemnes. Aangezien Woerden vanuit Eemnes gezien redelijk in zuidwestelijke richting ligt, maken Frank en ik wat grappen over dat het leuk zou zijn als ‘ie over de tuin zou komen. Natuurlijk gaan we nergens van uit en gaan we gewoon verder met waar we mee bezig zijn. Een dik uur later gebeurt echter het onmogelijke: als ik op mijn kamer zit, komt mijn moeder naar boven gerend: “Robert, de gier vliegt nu boven de tuin!!”. Wat blijkt, de vogel was net daarvoor boven Harmelen opgepikt en dit deed Frank besluiten om even in de tuin te posten. Binnen twee minuten zag hij ineens de vogel rustig aan komen zeilen vanuit zuidelijke richting (dus niet uit oostelijke richting, zoals hij verwachtte).

Gauw ren ik naar beneden, waar Frank me gelijk op de vogel wijst. Terwijl Frank naar binnen rent voor onze verrekijkers, haal ik mijn vaders fototoestel van binnen om de vogel te kunnen documenteren. We zien de vogel nog net voordat hij achter de daken verdwijnt in westelijke richting. In die paar seconden lukt me om een viertal foto’s te maken, waarop helaas weinig details te zien zijn (alleen silhouetje van een van ons af vliegende roofvogel).

Vale Gier – Griffon Vulture

Vale Gier – Griffon Vulture

Frank pakt gauw de fiets uit de schuur om de vogel achterna te fietsen, maar hij slaagt er logischerwijs niet in om de vogel nog in te halen. Na onze waarneming slaagt Gert Vonk er in om de gier bij Driebruggen op te pikken, vliegend richting de Reeuwijkse Plassen. Daarna is de vogel, voor zover ik weet, nergens meer waargenomen.

Wat een waanzinnige soort om boven de tuin te zien en een geweldige actie van Frank om daadwerkelijk (op tijd!) in de tuin te gaan staan. De waarneming was wel erg kort, maar laat bij ons wel een grote impact achter. Michael Kars, de waarnemer die onze gier boven Harmelen zag, slaagde er gelukkig wel in om de vogel fatsoenlijk op de plaat te zetten, zie deze foto. Door enkele details in het verenkleed die op de gemaakte foto’s te zien zijn, is duidelijk geworden dat dit dezelfde (geringde) vogel gaat die eerder deze maand op Texel, Vlieland en Ameland is gezien. De vogel is geringd in Noord-Spanje.

kaartje gier

Route die de gier vandaag binnen 1,5 uur aflegde. Eerste waarneming van Nils van Duivendijk om 16.45 (groene pijl). Vervolgens werd de gier opgepikt tussen Laren en Hilversum (door Hans van Oosterhout, 16.52), Harmelen (Michael Kars, 17.42), Woerden (17.56) en Driebruggen (Gert Vonk, 18.08).

Grijze Wouw!

Dinsdag 4 augustus 2015

Gisteravond vond Marc Gottenbos in de Maashorst (een natuurgebied tussen Uden en Oss) een Grijze Wouw. Vanochtend werd de vogel al vroeg teruggevonden en gedurende de dag zagen meer dan 150 vogelaars de vogel. Deze kleine maar fraaie roofvogel is een zeer zeldzame dwaalgast in ons land, met slechts 9 eerdere aanvaarde gevallen (waarvan maar liefst 6 sinds 2009). Voor mij is het bovendien nog een nieuwe soort. Als Sander Haak aangeeft dat hij vanavond van plan is te gaan en nog plek over heeft, is de keuze gauw gemaakt.

Zoeken naar de vogel hoeven we niet: als we rond kwart over acht aankomen op de plek, krijgen we de vogel gelijk in beeld. De wouw zit bovenop een houten paal op 200 à 300 meter afstand en laat zich in het avondzonnetje fraai bekijken. Veel actie vertoont de vogel niet, af en toe poetst zij wat en strekt zij de vleugel. Vanaf de paal loert zij naar een prooi, waarbij de kop erg uilachtig wordt gedraaid. Voor acceptabele foto’s zit de vogel helaas net iets te ver. Onder andere de geschubte bovendelen en de roomkleurige tint op de borst maken dit een jonge vogel, de allereerste juveniel in Nederland (de andere aanvaarde gevallen betroffen adulte vogels en van een enkel geval kon de leeftijd niet worden vastgesteld). Een fijne bonus is een man Wespendief die fraai langs komt vliegen, leuk!

Grijze Wouw – Black-winged Kite

Omgeving

Sander met op de achtergrond andere twitchers

Rond kwart voor negen vliegt de vogel onverwachts op. Een minuutje bidt deze Zuidwest-Europese soort boven het veld, waarbij de vogel zich van korte afstand fraai laat bekijken (zie foto hieronder). Vervolgens vliegt de wouw richting de bosrand, vliegt hier nog enkele minuten rond (wat een gekke zweefvlucht heeft deze soort) en landt dan op grote afstand in de top van een naaldboom. Voor Sander en mij het teken om, met een zeer goed gevoel, weer aan de terugweg te beginnen.

Grijze Wouw – Black-winged Kite

Keizerlijke middag in de Amsterdamse Waterleidingduinen

Zaterdag 1 augustus 2015

Vanmiddag een paar uurtjes in de Amsterdamse Waterleidingduinen doorgebracht, vooral voor leuke vlinders en libellen. Het hoofddoel was de Keizersmantel (voor de niet-vlinderaars: een grote, zeldzame parelmoervlinder die sinds 2012 jaarlijks in dit duingebied te zien is). Deze soort lijkt de laatste jaren snel algemener te worden, met meerdere plaatsen in ons land waar zij zich voortplant. We zijn de toegangspoort nog maar net voorbij of we zien al een exemplaar langs ons vliegen. Het mannetje (herkenbaar aan de zwarte geurstrepen op de voorvleugels) landt enkele keren kort op wat kruiden, mijn vader slaagt erin om precies één foto te maken voordat de Keizersmantel weer opvliegt en uit zicht verdwijnt. Tegen onze verwachting in is dit het enige exemplaar dat we vandaag te zien krijgen.

Man Keizersmantel – Male Silver-washed Fritillary (photo: Peter van der Meer)

Een andere parelmoervlindersoort werkt een stuk beter mee: tijdens onze wandeling tellen we minstens drie verschillende Kleine Parelmoervlinders, waarvan eentje zich al foeragerend op kruiskruid erg fraai laat bekijken en fotograferen.

Kleine Parelmoervlinder – Queen of Spain Fritillary

Kleine Parelmoervlinder – Queen of Spain Fritillary

Naast deze twee leden van de parelmoervlinderfamilie zien we in de duinen ook nog andere soorten vlinders. Naast de te verwachten soorten zijn de nodige Heivlinders en een Eikenpage het noemen waard. Vooral de laatste waarneming is erg verrassend, meestal bevinden Eikenpages zich hoog in de toppen van eiken en niet wandelend over het zand op het wandelpad (mineralen aan het opzuigen?).

Eikenpage – Purple Hairstreak (photo: Peter van der Meer)

Eikenpage – Purple Hairstreak (photo: Peter van der Meer)

Een van de vele tientallen Damherten die we in het gebied zagen – Fallow Deer (photo: Peter van der Meer)

Naast bovenstaande vlinders letten we ook goed op de libellen, vooral voor één soort. De Zuidelijke Keizerlibel is in Nederland een zeldzame soort die vooral in de zuidoostelijke helft van het land voorkomt. De Amsterdamse Waterleidingduinen behoort tot de meest noordelijke gebieden in ons land waar de soort vliegt. Het duurt even voordat we deze fraaie soort daadwerkelijk zien, maar als de zon voor langere tijd achter de wolken verdwijnt, zien we haar zelfs voor langere tijd aan de grond (en hoe vaak zie je nou glazenmakers aan de grond? Wij bijna nooit). Mijn tweede Zuidelijke Keizerlibel in Nederland (mijn eerste was vorig jaar in Kwintelooyen) en een fraaie afsluiter van de dag.

vrouw Zuidelijke Keizerlibel – female Lesser Emperor

Zuidelijke Keizerlibel – Lesser Emperor

Zuidelijke Keizerlibel – Lesser Emperor